ანტიმართლმადიდებლური პოლიტიკა - წერილი მეორე

ანტირელიგიური პროპაგანდა გუშინ და დღეს

სასტიკი და დაუნდობელი ძალადობა გამოიჩინეს ბოლშევიკებმა. ჭყონდიდის ეპარქიის მღვდელმსახურს, ერმალო ჩიმაკაძეს, ძალით გაპარსვა დაუპირეს. როდესაც მაკრატელი მიადეს, სასულიერო პირს თურმე გული გაუსკდა და გარდაიცვალა. ხობში კომუნისტებმა მამათა მონასტერში შეკრებილ ხალხს დაჩოქება და პარტიის ერთგულებაზე დაფიცება მოსთხოვეს. მონასტრის წინამძღვარმა,  არქიმანდრიტმა შიომ, მრევლს მიმართა, არ შეესრულებინათ ათეისტების მოთხოვნა. ამის გამო, კომკავშირლებმა იგი ხალხის თვალწინ ძალდატანებით გაკრიჭეს.

მიუხედავად ასეთი გაუგონარი აგრესიისა, ქართველობას არ ეთმობოდა მამაპაპისეული რწმენა, შესაბამისად, იზრდებოდა დაძაბულობა და წინააღმდეგობა, მაგალითად: დიდი შეხლა-შემოხლა მოხდა თეთრი წყაროს რაიონის სოფ. პატარა ირაგაში, სადაც მოსახლეობა წინ აღუდგა  აქტივისტების მცდელობას ეკლესიის დახურვასა და კლუბად გადაკეთებაში. ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებმა ხალხის დასაშინებლად დააპატიმრა რამდენიმე აქტიური მორწმუნე. აღშფოთებულმა თანასოფლელებმა დეპეშა გაუგზავნეს თბილისში ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარეს ფ. მახარაძეს და მოითხოვეს უკანონობის აღკვეთა. 1923 წლის ნოემბერში თეთრი წყაროს (აღბულაღის) თემაღმასკომს ასეთი საიდუმლო მითითება მიუვიდა: “საქართველოს ცაკის საქმეთა მმართველობა გთხოვთ, საჩქაროდ მიაწოდოთ ცნობები სოფ. პატარა ირაგაში ეკლესიის დახურვისა და მორწმუნეთა დაპატიმრების შესახებ”. ხელისუფლება იძულებული გახდა, დაეტუქსა ადგილობრივი პარტიული და კომკავშირელი აქტივისტები. 1923 წლის 28 თებერვალს საქ. კპ/ბ/ცენტრალური კომიტეტის პრეზიდიუმმა მიიღო საგანგებო ცირკულარი ანტირელიგიური პროპაგანდის ფორმებისა და მეთოდების შესახებ, რომელიც ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოების წარმომადგენლებს ავალებდა, მეტი სიფრთხილე და თავშეკავება გამოეჩინათ ადგილებზე, რათა არ გამოეწვიათ მოსახლეობის ნაწილის ამხედრება ხელისუფლების წინააღმდეგ. შესაძლებელია, ითქვას, რომ ეს იყო უფრო ფორმალური დოკუმენტი, რადგან აღვირახსნილ ანტირელიგიურ კამპანიასა და ქმედებას უკვე ვერანაირი ძალა ვეღარ შეაფერხებდა. ცოტა მოგვიანებით შემზარავი დანაშაულები მოხდა შიომღვიმეში, ბეთანიაში, კაბენის მონასტერში, სადაც უცნობმა პირებმა გაძარცვეს მონასტრები და დახოცეს ბერები.

 არსებობს 1923 წელს დაწერილი გიორგი ლეონიძის წერილი სიძველეთა სამეცნიერო დაწესებულებათა მთავარ სამმართველოსადმი: “გარე კახეთში, სხვა ეკლესიებთან ერთად, დაკეტეს უძველესი ნინოწმინდის საკათედრო ტაძარი, საიდანაც, სხვა ნივთებთან ერთად, საგარეჯოს რევკომმა გაიტანა ორი უძველესი ხატი: წმინდა ნინოს სასწაულმოქმედი ხატი შეწირული არჩილ მეფისგან და წმინდა ნინოს ვერცხლით მოჭედილი ხატი განახლებული XVIII საუკუნეში ნინოწმინდელ მიტროპოლიტ საბა ტუსიშვილის მიერ. ორივე ხატი წარმოადგენს დიდ ისტორიულ საუნჯეს და ვშიშობ, რომ, უცოდინარობის გამო, შეიძლება საგარეჯოს რევკომმა მოხსნას ამ ხატებს სამკაულები და ჩუქურთმები. გთხოვთ, მიიღოთ ზომები მათ გადასარჩენად. გარდა ამისა, ენისელში არსებობს 20 პატარა ეკლესია, რომელნიც სავსეა ისტორიული ფრესკებით. დღეს ამ ეკლესიებში დამდგარან სომეხი ლტოლვილები, რომელნიც შიგ ცეცხლს ანთებენ და ანადგურებენ ყველაფერს”. რა თქმა უნდა, მსგავსი პროცესები ბოლშევიკური ხელისუფლების მიზანმიმართული პოლიტიკის შედეგი იყო.

განსაკუთრებულ აგრესიას წმინდანთა ნეშტების მიმართ იჩენდნენ. კომუნისტები ასრულებდნენ ლენინის მითითებას, რომელიც საძვალეების გახსნასა და მათს საჯარო გამოფენას მოითხოვდა: “ვაჩვენოთ, თუ რით იყო გატენილი მღვდლების მიერ ეს ფიტულები, ვაჩვენოთ, თუ რა განისვენებდა, რანაირი წმინდანები იყო ამ მდიდარ სანაწილეებში, რასაც ასე მრავალი საუკუნე მოწიწებით ეთაყვანებოდა ხალხი და რისთვისაც ატყავებდნენ უბრალო ხალხს ეკლესიის მსახურნი. მარტო ეს იქნება საკმარისი იმისთვის, რომ რელიგიას ჩამოვაშოროთ მრავალი ათასი ადამიანი”, _ წერდა ლენინი.

1923 წლის 23 იანვარს ქუთაისში რელიგიის მორიგი გასამართლება შედგა. დაადგინეს, რომ გაეხსნათ მოწამეთის მონასტერში დაცული წმინდანების, კონსტანტინესა და დავითის, წმინდა ნაწილები. ეს გადაწყვეტილება ბოლშევიკებმა 18 თებერვალს აასრულეს. ადგილობრივი პარტიული ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელის, ვ. ბახტაძის, ინიციატივით წმინდა კონსტანტინესა და დავითის ნეშტები მონასტრიდან ეზოში შეკრებილი ხალხის თვალწინ გამოიტანეს. ამ მოვლენას გაზეთმა “კომუნისტმა” 1923 წლის 23 და 27 თებერვალს ორი წერილი დაუთმო: “ყველას შეუძლია, დაინახოს ის “უხრწნელი” გვამები, რომლითაც გარყვნილი სამღვდელოება საუკუნეების განმავლობაში ჩვენს მამა-პაპათ შეუბრალებლად ატყუებდა და სცარცვავდა ხალხს. რას ვხედავთ “უხრწნელი” ნეშტის მაგივრად _ ცარიელი ძვლები, რომელსაც ხორცის ნატამალიც არა აქვს”. წმინდანთა ნაწილები კომუნისტებმა მოწამეთის მონასტრიდან ქუთაისში ჩამოიტანეს და ქალაქის ქუჩებში ორი კვირის განმავლობაში ურმით დაატარებდნენ. იგივე მოხდა ნიკორწმინდაში, სადაც თემის კრებაზე გადაწყვიტეს და ტაძრიდან გამოტანილი წმინდა ნიკოლოზის მკლავი საჯაროდ დაწვეს. ნიკორწმინდის თემის საერთო კრების რეზოლუციაში ვკითხულობთ: “ნიკორწმინდაში შედგა ნიკორწმინდის თემის მცხოვრებთა კრება. კრებამ აირჩია თავმჯდომარედ გაბო კაციტაძე, მდივნად შალიკო გურგენიძე. დღიურ წესრიგში იყო საკითხად ანტირელიგიური მოხსენება. მოხსენება წაიკითხა ამხ. ალექსანდრე ჭელიძემ. მან თქვა, რომ ქრისტიანულ სარწმუნოებას არავითარი კეთილი არ შეუძლია რომ მოუტანოს ხალხს, დაასურათა მღვდლებისა და ბერების სპეკულაცია ხალხის წინაშე. ამავე დროს, გამოიტანა ნიკორწმინდის ეკლესიიდან წმინდა ნიკოლოზის მკლავი და ექიმების შემოწმებით ნათლად დაანახა ხალხს, რომ ის იყო არამცთუ წმინდა ნიკოლოზის მკლავი, ჩასვენებული, არამედ უბრალო ძვალი გარშემო სანთლით შემოზღუდული ღრუბლით და ბინძური ბაწრით და მეტი არაფერი. ამის შემდეგ კრებამ დაადგინა: ძირს ქრისტეს სახელით მოვაჭრენი მძარცველ-მგლეჯელი მუქთახორა მღვდლები და მათი მოგონილი აბდა-უბდა ნაშთები. გაუმარჯოს კულტურულ და შემეცნებით კაცობრიობას!”

წმინდა ნაწილები გაიხსნა სიღნაღის მაზრის სოფელ ბოდბისხევში, ხარაგაულის მაზრის სოფელ მელისკარსა და კახორაში, ზუგდიდის მაზრის სოფელ ყულისკარში.

1923 წელს საქართველოს სახალხო კომისართა საბჭომ დაკეტილი ეკლესიების საყოფაცხოვრებო ობიექტებად გადაკეთებისთვის 5 მილიარდი მანეთი გამოყო. ყველაზე ხშირად ტაძარს კლუბად, საწყობად და თეატრად იყენებდნენ. თბილისში ნაძალადევის რაიონის ეკლესიაში აბანო მოაწყვეს; დაბა წყნეთში პურის საცხობი გახსნეს; აფხაზეთში ახალი ათონის მონასტერი არასრულწლოვანთა კოლონიად გადააკეთეს; დიღმის ეკლესია კი სასაკლაოდ აქციეს. აქ პირუტყვს პირდაპირ საკურთხეველთან ატყავებდნენ.

ქალაქებში გაიხსნა ანტირელიგიური მუზეუმები, ხოლო დაწესებულებებში აამოქმედეს უღმერთოთა უჯრედი, რომელსაც მშრომელებს შორის ანტირელიგიური აგიტაცია დაევალა. უჯრედთან გაიხსნა ანტირელიგიური სწავლების კურსები, რომლებზეც დამწყებ უღმერთოებს “რელიგიის წინააღმდეგ ბრძოლის ტექნოლოგიებს” აცნობდნენ. 1923 წელს ზუგდიდის მაზრაში ანტირელიგიური კამპანიის შესახებ ასეთი ცნობა დაიბეჭდა: “ანტირელიგიური კამპანია ჩვენ ქალაქიდან დავიწყეთ, მოეწყო მრავალკაციანი მიტინგები. მოსახლეობამ მტკივნეულად განიცადა ეკლესიების დახურვა. ექსცესები იყო მღვდლების პროვოკაციების შედეგად. სოფელ ობუთში მოსახლეობამ თავად გაკრიჭა მღვდლები. მაზრაში 100 ეკლესიამდე დაიხურა”. 1921-24 წლებში ანტირელიგიური ისტერიის პირველი ეტაპი იმით დასრულდა, რომ საქართველოში მოქმედი მართლმადიდებელი ეკლესიების უმრავლესობა პარტიული და კომკავშირული ხელმძღვანელობის ინიციატივით დაიხურა ან ქოხ-სამკითხველოებად, კლუბებად გადაკეთდა. ანტირელიგიური ისტერიით შეპყრობილი ადამიანები ანგრევდნენ ისტორიული ღირებულების ტაძრებს, რომელთა ქვებს იყენებდნენ როგორც სამშენებლო მასალას, _ წერს ისტორიკოსი ს. ვარდოსანიძე.

ანტირელიგიური პროპაგანდის ქსელში საიმედოდ მუშაობდა ათეისტური თეატრი, რომელიც სპექტაკლებს მთელი საქართველოს მასშტაბით ატარებდა. პირველი ასეთი წარმოდგენა ხაშურის რაიონის სოფელ მოხისში მოეწყო.  მაყურებელს სპექტაკლი “ჯორდანო ბრუნო” უჩვენეს. აგიტაციისთვის იყენებდნენ კინოხელოვნებასაც. საქკინმრეწვს პირდაპირი დირექტივა ჰქონდა ეკლესიის დისკრედიტაციისა. აუცილებელი გახდა, მხატვრულ ფილმებში გაემასხარავებინათ სასულიერო პირები, დამახინჯებულად წარმოედგინათ ეკლესიის საიდუმლოებები. სახელმწიფო მანქანა მიზანმიმართულად აგრძელებდა ანტირელიგიურ პროპაგანდას.

 საბა მეტრეველი, გაზეთი "პრემიერი" 

 გაგრძელება იქნება

FaceBook